İstinaf Başvurusu Rehberi 2026: Süreler, Parasal Sınırlar ve Usul

Kısa yanıt: İstinaf; ilk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesince (BAM) hem maddi vakıa hem hukuka uygunluk yönünden denetlendiği olağan kanun yoludur. 2026 itibarıyla süreler: hukuk davalarında gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m. 345), ceza davalarında hükmün gerekçesiyle tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m. 273, 7499 sonrası), idari yargıda kararın tebliğinden itibaren otuz gün (İYUK m. 45). Parasal sınırlar (2026): hukukta 50.000 TL altı kararlar kesindir; icra mahkemesi kararlarında sınır 119.000 TL, idari yargıda 55.000 TL'dir.

Genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay için avukata danışınız. Son güncelleme: 30 Temmuz 2026.

1. İstinaf Nedir, Temyizden Farkı Ne?

İstinaf, ilk derece ile temyiz arasındaki ikinci derecedir ve temyizden temel farkı denetimin kapsamıdır: Yargıtay/Danıştay kural olarak yalnızca hukuka uygunluğu denetlerken, BAM/bölge idare mahkemesi delilleri yeniden değerlendirebilir, gerektiğinde duruşma açıp tanık dinleyebilir ve davayı yeniden karara bağlayabilir. Bu nedenle istinaf dilekçesi, "kanun maddesi yanlış uygulandı" ile sınırlı bir temyiz dilekçesi gibi değil; vakıa itirazlarını, delil tartışmasını ve hukuki sebepleri birlikte işleyen tam bir savunma metni olarak yazılmalıdır. Hukuk yargılamasında BAM, kamu düzenine aykırılık hâlleri dışında istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle bağlıdır (HMK m. 355); dilekçeye yazılmayan itiraz, kural olarak incelenmez — istinafın en sık kaybettiren hatası budur.

2. Üç Yargı Kolunda Süreler ve Sınırlar (2026)

	Hukuk (HMK)	Ceza (CMK)	İdari (İYUK)
Süre	2 hafta (tebliğden)	2 hafta (gerekçeli kararın tebliğinden)	30 gün (tebliğden)
Başvuru yeri	Kararı veren mahkeme aracılığıyla BAM'a	Kararı veren mahkemeye dilekçe/zabıt kâtibine beyan	Kararı veren mahkeme aracılığıyla bölge idare mahkemesine
Kesinlik sınırı (2026)	50.000 TL'yi geçmeyen malvarlığı davaları	15.000 TL'yi (hapisten çevrilenler hariç) geçmeyen adli para cezaları ve kanunda sayılan kararlar	Konusu 55.000 TL'yi geçmeyen davalar
Cevap süresi	2 hafta (katılma yolu ile istinaf mümkün)	7 gün (CMK m. 277)	30 gün
Harç/gider	İstinaf harcı + gider avansı	Harç yok	İstinaf harcı + posta gideri

İki özel rejim hatırlatılmalıdır: icra mahkemesi kararlarında istinaf İİK m. 363'e tabidir — süre tebliğden itibaren on gündür, 2026 parasal sınırı 119.000 TL'dir ve bu süreler adli tatilde uzamaz (itiraz yollarıyla birlikte icra rehberimize bakınız). HAGB kararlarına karşı istinaf ise 7499 sonrası rejime tabidir; kurumun 30 Eylül 2026 eşiği için 12. Yargı Paketi analizimizi okuyun.

Adli tatil etkisi (2026): adli tatile tabi hukuk davalarında son günü 20 Temmuz - 31 Ağustos'a rastlayan istinaf süresi 7 Eylül 2026'ya uzar; nafaka, işçi, icra gibi tatilde görülen işlerde uzamaz; ceza sürelerinde tatilde süre işlemez. Ayrıntılı hesap örnekleri Adli Tatil 2026 rehberimizdedir.

3. Başvuru Usulü ve Dilekçe

İstinaf dilekçesi, kararı veren mahkemeye verilir (UYAP üzerinden de sunulabilir); mahkeme dosyayı BAM'a gönderir. Dilekçede; tarafların ve vekillerin kimlik-adres bilgileri, kararın hangi mahkemece ve hangi tarihte verildiği, kararın tebliğ tarihi, istinaf sebepleri ve gerekçesi ile talep sonucu yer almalıdır (HMK m. 342). Süresinde harç ve giderlerin yatırılmaması, verilen kesin sürede tamamlanmazsa başvurunun reddine yol açar. Başvuru kural olarak kararın icrasını durdurmaz; hukuk davalarında icranın durdurulması İİK m. 36 (tehir-i icra) yoluyla teminat gösterilerek sağlanır; idari yargıda yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilir; cezada istinaf, hükmün kesinleşmesini zaten engeller.

Dilekçe stratejisi için üç kural: (1) her istinaf sebebini vakıa-delil-hukuk üçlüsüne bağlayın; soyut "karar usul ve yasaya aykırıdır" kalıbı incelemeyi genişletmez; (2) ilk derecede süresinde ileri sürülmemiş vakıa ve delilleri istinafta ileri süremeyeceğinizi bilin (HMK m. 357 — yeni vakıa ve delil yasağı; kendiliğinden gözetilecek hususlar hariç); (3) aleyhe bozma/değiştirme yasağının ve katılma yoluyla istinafın taktik sonuçlarını hesaba katın.

4. BAM İncelemesi ve Sonrası

BAM önce ön incelemede başvurunun süresinde ve kesinlik sınırının üzerinde olup olmadığını denetler; esastan incelemede ise dosya üzerinden veya duruşmalı inceleme yapar. Olası sonuçlar: başvurunun esastan reddi (karar yerinde), kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi ya da sayılı usul eksikliklerinde dosyanın ilk derece mahkemesine iadesidir (HMK m. 353). Ceza dairelerinde ise düzelterek onama benzeri sonuçlar, beraat/mahkûmiyet yönünde yeniden hüküm veya bozma söz konusu olabilir (CMK m. 280).

İstinaf sonrası temyiz, ancak kanunun izin verdiği hâllerde açıktır: hukukta 2026 itibarıyla 682.000 TL'yi geçen davalarda ve m. 362'de sayılan istisnalar dışında; cezada belirli ceza eşiği ve karar türlerine göre (CMK m. 286); idari yargıda 2026'da 1.660.000 TL üzeri ile Danıştay'ın görev alanına giren sayılı uyuşmazlıklarda (İYUK m. 46). Temyiz süresi hukukta ve cezada iki hafta, idari yargıda otuz gündür. BAM kararı kesinse başvurulabilecek son yol, koşulları varsa Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvurudur (otuz gün).

5. Sık Sorulan Sorular

1) İstinaf süresi ne zaman başlar? Hukuk ve cezada gerekçeli kararın tebliğinden itibaren; tefhimle yetinilmez. UETS tebligatında karar, kutuya ulaşmayı izleyen beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır.

2) 50.000 TL'nin altındaki davamda hiç mi itiraz edemem? Malvarlığına ilişkin kesin kararlarda istinaf kapalıdır; ancak manevi tazminat gibi bazı kalemlerde ve kesinlik sınırının hesabında özellikler vardır — dosya bazında değerlendirilmelidir. Kesin kararlara karşı koşullarına göre bireysel başvuru düşünülebilir.

3) İstinaf dilekçesini kendim yazabilir miyim? Yazabilirsiniz; ancak BAM sebeple bağlı olduğundan eksik yazılan dilekçe, haklı olduğunuz noktaların hiç incelenmemesine yol açar. Bu aşama, sürecin en teknik adımıdır.

4) İstinafa gidersem karar icra edilir mi? Hukukta kural olarak edilir; teminatla tehir-i icra kararı alınabilir. Cezada hüküm kesinleşmediğinden infaz başlamaz (adli kontrol/tutukluluk rejimi saklı).

5) Karşı taraf istinaf etti, ben etmedim; ne yapabilirim? Cevap dilekçenizle birlikte katılma yoluyla istinaf ederek kendi itirazlarınızı da inceletebilirsiniz; süresi, size tebliğden itibaren cevap süresidir.

6) BAM duruşma yapar mı? Hukukta kural dosya üzerinden incelemedir; gerekli görülen hâllerde duruşma açılır. Cezada davanın yeniden görülmesi gereken hâllerde duruşmalı inceleme yapılır.

7) İstinaf ne kadar sürer? Daire yoğunluğuna göre değişir; aylarla ifade edilen bekleme olağandır. Süreyi kısaltmanın aracı yoktur; ancak tehir-i icra/YD ile geçici koruma sağlanabilir.

8) İstinaftan feragat edebilir miyim? Evet; başvurudan feragat mümkündür ve karar kesinleşir. Karşılıklı feragat, sulh protokollerinin tipik parçasıdır.

Sonuç

İstinaf, "ikinci bir şans"tan fazlasıdır: davanın vakıa boyutuyla yeniden görülebildiği son aşamadır. Bu şansın değeri; iki haftalık (idari yargıda otuz günlük) sürenin doğru hesabına ve sebeplerin eksiksiz yazıldığı bir dilekçeye bağlıdır. Süre hesabında adli tatil, parasal sınırlarda ise güncel yıl rakamları mutlaka doğrulanmalıdır.

Kaynakça

1. 6100 sayılı HMK m. 341-360, 361-362 — mevzuat.gov.tr

2. 5271 sayılı CMK m. 272-286 (7499 ile iki haftalık süreler) — mevzuat.gov.tr

3. 2577 sayılı İYUK m. 45-46; 2004 sayılı İİK m. 36, 363-364 — mevzuat.gov.tr